Schrijven over waar je wilt zijn

Echt een avontuurlijke reiziger ben ik niet. Je zou me meer als een thuiskomer kunnen typeren. Maar dan wel thuiskomen op verschillende plaatsen in de wereld waarmee ik een band heb opgebouwd, die ik heb leren kennen en die me dierbaar zijn geworden. Met andere woorden: ik kom graag ergens terug, zoals in Wales, Zuidwest-Engeland, Wallis en Toscane. Steden als New York, Londen, Edinburgh, Rome, maar ook het veel kleinere Brugge zijn mijn thuishavens. Ik weet er de weg, ik leer er veel over en wil er steeds nog meer over te weten komen. In mijn boekenkast vind je een paar planken met boeken over die plaatsen en ik blijf er naar op zoek, om er uiteindelijk ook over te kunnen schrijven. Daar gaat eerst wel wat tijd overheen. Na zes bezoeken aan New York wist ik dat ik er een boek over wilde schrijven, met een heel eigen, persoonlijke invalshoek: New York State of Mind. Momenteel werk ik daar aan. Ik schrijf over het verlangen en het heimwee dat die stad steeds weer oproept bij mensen die er eenmaal geweest zijn. Maar ook over het feit dat we die stad eigenlijk al kenden voor we er voor het eerst kwamen. De beelden staan dankzij televisie, films en boeken al vanaf onze jeugd op ons netvlies. Ook als je New York voor het eerst ontmoet, kom je er in zekere zin ‘thuis’.

Gedurende veertien jaar bezochten wij het boekenstadje Hay-on-Wye in Wales. Ik ontdekte wie er hadden gewoond, welke verhalen zich daar afspeelden en hoe de omgeving schrijvers had beïnvloed. Ik kocht werkelijk elke uitgave, hoe obscuur ook, die ik over Hay kon vinden. Uiteindelijk was ik op zoek naar het boek dat niet bestond. Toen ik dat besefte, stond ook vast dat ik dat boek zelf moest maken. In 2007 verscheen: Kingdom of Books. Sindsdien staat het als enig nieuw Nederlandstalig boek daar te koop. Rome kreeg een belangrijke plaats in het boekje dat ik naar aanleiding van het overlijden van mijn vader schreef: Zoek de zonzijde. Een jaar voor zijn overlijden wandelden we samen vier dagen door die stad. We waren er eerder geweest, maar deze reis met zijn tweeën werd heel bijzonder, al werd dat korte tijd later pas echt duidelijk. Maar ik had de behoefte om die aankomst van ons, op een mooie voorjaarsavond, vast te leggen en om te beschrijven hoe we op ons balkon met uitzicht op de Sint Pieter met een sigaartje en een glas in de hand zaten te praten. Ik wilde het Rome van die vier dagen vangen, vasthouden en koesteren.

Aan de grotere reizen die ik maakte, naar Afrika, Korea en de voormalige Sovjet-Unie, bewaar ik heel andere herinneringen. Het maakte natuurlijk indruk op me, maar ik wist direct dat ik er niet nog eens hoefde te zijn. Het was wel goed zo. Het heeft me ook nooit uitgedaagd om er over te gaan schrijven.
Maar ook in eigen land koester ik bepaalde plaatsen. In september 2009 verscheen het boek dat ik schreef over alle herinneringen die ik heb aan mijn bezoeken aan het Park De Hoge Veluwe en het Kröller-Müller Museum. Ik kom daar van kinds af aan en realiseerde me kortgeleden hoeveel beelden en impressies daardoor zijn ontstaan. Het is voor mij bepaald geen reis om naar het park toe te gaan, het is hooguit een half uurtje rijden, maar ik kom er steeds weer in een ander stuk van de wereld: een harmonieus landschap, waarin natuur, architectuur en cultuur met elkaar een mooi, breekbaar evenwicht vormen.

Een groot deel van mijn schrijftijd besteed ik aan C. Buddingh’, met uiteindelijk als doel om zijn biografie te publiceren. Buddingh’ was verklonken aan de stad Dordrecht, waar ik zelf ook enige jaren gewoond heb. Ik kom daar bijna wekelijks, maar ik heb de stad pas echt leren kennen toen we al verhuisd waren en ik er leerde kijken door de ogen van Buddingh’. Ik legde vast wat hij zoveel jaren eerder al registreerde. Het is mooi als dat een vorm kan krijgen die ook anderen aanspreekt. Zo maakte ik een literaire wandelgids: Dordt, wat zal ik ervan zeggen… Blijkbaar lukt dat. Juist in het afgelopen weekend schreef de dichter Nico Dijkshoorn daar een gedicht over:

Als je
Als man uit
Amsterdam
Door het lezen
Van Cees Buddingh’
Een keer naar
Dordrecht wilt gaan
Om er door
De straten te lopen
Dan ben je
Denk ik
Een groot dichter
Cees Buddingh’ dan.

Soms plan ik een reis lang van te voren. Als we in september naar Engeland gaan, vind ik het wel prettig dat ik maanden van tevoren al weet in welk huis of bed&breakfast we verblijven. Ik plan ook altijd zorgvuldig de boeken die ik meeneem. Ik lees graag fictie die te maken heeft met de plaats waar we verblijven. In 2008 waren we twee weken in een huis nabij Lucca in Toscane. Ik las het boek dat Geerten Meijsing over zijn verblijf gedurende eerdere jaren daar schreef. Uiteindelijk wilde ik toch weten waar precies zijn huis stond. Met de kaart op schoot ga ik daarnaar op zoek, zo zoem ik in op de omgeving.

Groot-Brittannië heeft echt mijn hart. Ik ben een anglofiel zoals dat heet. Die passie krijgt ook gestalte in woord en beeld. Samen met Perry Pierik maak ik het jaarboek Britain, een essaybundel en een caleidoscoop van wat anderen in het land, de mensen en de eigenaardigheden boeit.