Dieren en wij

Het leven zit vol dilemma’s en leven op het platteland geeft er nog een paar bij. De laatste maanden sluipt er een kat van een naburige boerderij door de tuinen en weilanden van De Mellard. Het dier voelt zich hier bijzonder thuis en probeerde aanvankelijk op goede voet te komen met ons als bewoners. Vanaf de vensterbank keek hij, aandoenlijk miauwend en verlekkerd, hoe wij ’s avonds aan tafel gingen. De verleiding om brokjes te geven was groot, maar we hielden ons sterk. Het leven van het aaibare dier kent ook een andere zijde. Regelmatig is hij te vinden bij de holen van de konijnen. Hij oefent daar zijn geduld en houdt de uitgang van het hol scherp in de gaten. Tot haar stomme verbazing zag Marianne hem een keer wegsluipen met een volwassen konijn in zijn bek; het slachtoffer was groter dan hijzelf. Als we hem nadien toevallig in de buurt van het hol zagen spieden, renden we naar buiten en joegen hem op de vlucht, in de overtuiging dat bij hem thuis zijn liefdevolle bazen met bakken Kittekat op hem zaten te wachten. Toen iemand ons onlangs vroeg naar de konijnenpopulatie op De Mellard, kwam ook de aanwezigheid van katten en roofvogels ter sprake. Dat was maar goed, zei de kenner, want niets is erger voor het konijn dan overpopulatie en de uitbraak van een konijnenziekte. Wij dachten ogenblikkelijk aan onze schattige sluipmoordenaar en stelden ons standpunt bij. Zo leer je voortdurend. Ik las het boek Dieren en wij. Hun welzijn, onze ethiek van Monique Janssens. Daarin schrijft ze over dat juiste standpunt. Om te weten wat het goede is, moeten we ons verplaatsen in het standpunt van de ander, ook dat van het dier. Verschillende bekende dilemma’s passeren de revue. Moet een zieke zeehond wel of niet naar een opvangcentrum worden gebracht? Moeten de runderen en paarden bij de Oostvaardersplassen wel of niet worden bijgevoerd? Moet je het lijden van dieren in het wild niet ten alle tijden proberen te verhelpen of te voorkomen? En maakt het gevoel van zieligheid van dieren niet duidelijk hoe ver wij van de natuur af zijn komen te staan? Het gaat altijd weer over jagen en bejaagd worden en het standpunt van het dier daarin. Zoals Janssens het schrijft: het zal een dier worst zijn hoe het gekomen is waar het is en of iemand verantwoordelijk is voor zijn welzijn. Het heeft daar geen weet van en wil enkel van de pijn of honger af. Het vogeltje dat uit het nest is gevallen zullen we daarom altijd proberen te redden, dat is logisch. Het konijn dat belaagd wordt door de kat proberen we in veiligheid te brengen. De kat kan immers nooit echt honger hebben. Zijn onbewust opgevatte taak om het aantal konijnen in zijn territorium op pijl te houden werpt echter een ander licht op de zaak. Nog lastiger wordt het in het echte wild. Moet de zebra gered worden van de hongerige leeuw? We denken meteen aan het nest jonge welpen dat wacht tot vader terugkeert met het avondeten, maar vinden tegelijk het beeld onverdraaglijk van een vluchtende zebra met de leeuwenklauwen in zijn nek. Het dierenleven stelt ons voor onmogelijke dilemma’s. We moeten maar blij zijn dat het wild zich ver buiten ons bereik afspeelt, stelt Janssens, anders hadden we zelf geen leven meer. Het blijft een kwestie van standpunt. Ik kijk inmiddels met bewondering naar de patrouillerende kat in de tuin. Zijn spiedende blik verraad verantwoordelijkheid en plichtsbesef. En met die weloverwogen gedachte is mijn gemoed voorlopig weer gesust.

Wim Huijser